Glukoz metabolizması gebelikte değişikliğe uğrar. Anne açlık kan şekerleri düşüktür. Bu yüzden gebe annelerde hipoglisemi ( kan şekerinin düşmesi ) açısından dikkatli olunmalıdır. Gebelik sırasında insülin ihtiyacı % 30 artar. Pankreas rezervi kısıtlı olan annelerde gebelik sırasında diyabet ortaya çıkabilir. Bu daha çok ileri gebelik haftalarında görülür. Bebeğin kan şekeri düzeyleri anneninkinden 20-30mg/dl daha azdır. Annenin yüksek kan şekeri düzeyi bebeğe de yansıyacağından, bebeğin kan şekeri yükselir ve bebeğin pankreasında aşırı çalışma ve aşırı insülin salınımı olur. Bu yüksek insülin düzeyi de bebeğin aşırı kilolu olmasına yol açar.
Diyabetik anne çocuklarında konjenital malformasyon ( yapısal sakatlıklar ) oranı da normale göre 2-3 kat artmıştır. Yapısal sakatlıklar gebelik öncesi kontrolsuz diyabeti olanlarda görülür. Yapısal sakatlık meydana gelmesi için bebeğin gebeliğin ilk 7 haftasında yüksek kan şekerine maruz kalması gerekir. Gebeliğe bağlı meydana gelen diyabette ( gestasyonel diyabet ) bu oran artmaz. Yapısal sakatlıklar da sıklıkla kalple ilgili ( VSD, büyük damarların transpozisyonu ), sakral agenezis, kaudal regresyon gibi sakatlıklardır.
Gebelik öncesi kontrolsuz diyabeti olan annelerde ölü doğum oranı da artmıştır.
GESTESYONEL DİYABET
Risk faktörü olmayan annelerde 24-28 hafta arası 75 gr glikoz yükleme testi yapılır. 1. Saat kan şekeri 140mg/dl üzerinde ise 100 gr glikoz tolerans testi ( OGTT )yapılmalıdır. 75 gr glikozla yapılan testte kan şekeri değeri 200 mg/dl üzerinde gelirse, doğrudan diyabet tedavisine başlanmalıdır. 100 gr glikoz yükleme testinde 1. saat kan şekeri düzeyi 190 mg/dl, 2. saat kan şekeri düzeyi 165 mg/dl, 3. Saat kan şekeri düzeyi 145 mg/dl altında olmalıdır.
Daha önce yapısal sakatlığı olan bebek doğuran, ölü doğum yapan, ailede diyabet öyküsü olan, anne yaşı ileri olan ve kilolu anneler risk grubunda kabul edilir. Risk grubundaki annelere gebelikte ilk muayenede 100 gr ile glikoz yükleme testi ( OGTT ) yapılmalıdır. İlk vizite OGTT normal bile bulunsa 28. haftada tekrar edilmelidir.
Tokluk kan şekeri ilk 3 aydan sonra yükselen annelerin bebeklerinde yapısal sakatlık görünmez. Gebe kalmadan önce diyabeti kontrolsüz olan annelerin bebeklerinde yapısal sakatlık, ölü doğum riski artar.
Gebelikte tespit edilen diyabette tedavi öncelikle diyetle yapılmaya çalışılır. Açlık kan şekeri 105 mg/dl, tokluk kan şekeri birinci saatte 140 mg/dl, ikinci saatte 120 mg/dl altında tutulmaya çalışılır. Eğer kan değerleri bu rakamların üzerinde ise, aynı gebe olmayandaki gibi insülin tedavisi başlanır. Doğum 38. Haftada planlanmalıdır. Çünkü bu hastalarda ölü doğum ihtimali artmıştır.Normal doğum mu, sezeryan mı konusu tartışmalıdır. Eğer ultrason ile ölçülen bebek ağırlığı 4000 gr üzerinde ise sezeryan planlanmalıdır.
DOĞUM SONRASI TAKİP
Bu annelerin doğum sonrası da takibi gerekir. Doğumdan 6-8 hafta sonra 75 gr şeker yükleme testi yapılmalıdır. Bu test normal de çıksa 3 yıl süresince kan şekerlerinin takibi gerekir. Tüm hastalar egzersiz ve kilo verme konusunda uyarılmalıdır. Bir sonraki gebelik öncesi de mutlaka glikoz yükleme testi yapılarak, gerekirse gebelik öncesi tedavi başlanmalıdır.